Kiểm tra giấy tờ là bước đầu tiên để biết người mình sắp đón về nhà là ai. Nhưng nhiều gia đình vẫn làm theo thói quen cũ là giữ luôn căn cước của người giúp việc “cho chắc”, trong khi đây là việc pháp luật cấm. Bài viết tổng hợp những giấy tờ nên xem và những quy định gia đình cần biết.
Giấy tờ nên xem khi gặp người giúp việc
- Căn cước công dân hoặc thẻ căn cước: xem bản gốc, đối chiếu ảnh, họ tên, ngày sinh, nơi cư trú với người trước mặt. Nếu muốn lưu thông tin, hãy hỏi và được người giúp việc đồng ý trước khi chụp lại.
- Thông tin cư trú: sổ hộ khẩu giấy không còn được sử dụng. Thông tin cư trú có thể xem qua ứng dụng VNeID của người lao động hoặc giấy xác nhận thông tin cư trú do công an cấp.
- Giấy khám sức khỏe: nên đề nghị, nhất là khi thuê người chăm bé, chăm người già hoặc người bệnh.
- Phiếu lý lịch tư pháp: không bắt buộc, nhưng gia đình có thể đề nghị. Người lao động tự xin phiếu cho bản thân.
- Thông tin gia đình cũ: tên, số điện thoại của nơi từng làm để gọi hỏi về tính cách và cách làm việc.
Thuê qua trung tâm thì ai kiểm tra?
Tại An Gia, mỗi người giúp việc đều được xác minh căn cước và phỏng vấn trước khi giới thiệu. Với người đã từng đi làm, trung tâm gọi hỏi gia đình cũ. Hồ sơ gửi cho gia đình ghi rõ kinh nghiệm. Dù vậy, khi gặp mặt, anh chị vẫn nên tự xem bản gốc giấy tờ và đối chiếu.
Những quy định trong Bộ luật Lao động 2019
Lao động là người giúp việc gia đình được quy định riêng tại Bộ luật Lao động 2019 (từ Điều 161 đến Điều 165). Một số điểm gia đình cần nắm:
Hợp đồng (Điều 162)
- Hợp đồng phải được giao kết bằng văn bản.
- Mỗi bên có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng bất kỳ lúc nào nhưng phải báo trước ít nhất 15 ngày.
Nghĩa vụ của người thuê (Điều 163)
- Thực hiện đầy đủ những gì đã thỏa thuận trong hợp đồng.
- Trả cho người giúp việc khoản tiền bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế theo quy định để người lao động tự tham gia.
- Tôn trọng danh dự, nhân phẩm của người giúp việc.
- Tạo điều kiện để người giúp việc học văn hóa, học nghề nếu có nhu cầu.
- Trả tiền tàu xe đi đường khi người giúp việc thôi việc về nơi cư trú, trừ trường hợp người giúp việc tự chấm dứt hợp đồng trước thời hạn.
Nghĩa vụ của người giúp việc (Điều 164)
- Thực hiện đúng thỏa thuận trong hợp đồng.
- Bồi thường theo thỏa thuận hoặc theo quy định nếu làm hỏng, làm mất tài sản của gia đình.
Hành vi bị cấm (Điều 165)
- Ngược đãi, quấy rối tình dục, cưỡng bức lao động, dùng vũ lực đối với người giúp việc.
- Giao việc không theo hợp đồng.
- Giữ giấy tờ tùy thân của người lao động.
Thông tin trên mang tính tham khảo. Khi cần áp dụng cho trường hợp cụ thể, anh chị nên đọc văn bản gốc hoặc hỏi ý kiến luật sư.
Không giữ căn cước thì làm sao yên tâm?
Giữ căn cước vừa vi phạm pháp luật, vừa không thực sự bảo vệ gia đình. Thay vào đó:
- Xem bản gốc giấy tờ và lưu thông tin khi được người giúp việc đồng ý
- Ký hợp đồng bằng văn bản, ghi rõ công việc, lương, ngày nghỉ, trách nhiệm khi làm hỏng hoặc mất đồ
- Thuê qua trung tâm có địa chỉ rõ ràng, có hồ sơ và chính sách đổi người
- Để đồ giá trị ở nơi riêng, nhất là trong thời gian đầu
Các điều khoản nên có trong hợp đồng được hướng dẫn chi tiết ở bài Hợp đồng thuê người giúp việc cần có những gì?